HỘI ĐỒNG HƯƠNG CAM AN NAM

Nhìn từ Tiên Lãng (Hải Phòng): Bài học đắt giá về thực thi pháp luật tại cơ sở (02/02/2012)

Trong vụ việc trên, khách quan mà nói, cái sai đến từ hai phía. Rõ ràng hành động của ông Đoàn Văn Vươn là vi phạm pháp luật và phải chịu trách nhiệm truy tố hình sự theo quy định của pháp luật. Thế nhưng, nguyên nhân dẫn đến hành động của ông Vươn cũng cần phải được xem xét, mổ xẻ để làm rõ trách nhiệm của cấp chính quyền cơ sở và người dân trong thực thi pháp luật. Nhiều ý kiến từ các chuyên gia đến người dân thường đều nhận xét như vậy.

[Giúp các gia đình bị can ổn định cuộc sống] [Bộ Tài nguyên và Môi trường kiểm tra tại huyện Tiên Lãng] [Hiểu đúng và tuân thủ nghiêm pháp luật về đất đai] [Nỗi niềm từ Tiên Lãng] [Đâu là "mảng tối” của vấn đề?] [Nhìn từ Tiên Lãng] [Đoàn giám sát UBTƯ MTTQ làm việc tại Tiên Lãng, Hải Phòng] [Lẽ nào "gieo gió... gặt đạn chùm”?] [Kỳ cuối: Cái lý của "Quan”... nỗi oan người vô tội] [Kỳ 3: Những quyết định... trời ơi] [Kỳ 2: Quan huyện "ra oai”] [Kỳ 1: Bẻ dòng hải lưu, lập vùng đất mới] [Thách thức không đến từ biển] Từ cái sai của các cấp chính quyền Trao đổi với phóng viên Đại Đoàn Kết, Luật gia Đặng Quang Thắng, Hội Luật gia Việt Nam cho rằng, theo quy định của Luật Đất đai, thời hạn thuê đất nông nghiệp bao gồm đất trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản có thời hạn là 20 năm. Tuy nhiên, huyện Tiên Lãng đã đưa ra một "luật lệ riêng” đó là chỉ cho thuê 14 năm. Đây là một cái sai cơ bản. Vì luật được áp dụng chung chứ chính quyền huyện Tiên Lãng không thể tự mình đặt ra một luật lệ riêng là chỉ cho thuê với thời hạn 14 năm. Theo ông Thắng, vấn đề thủ tục thu hồi đất của huyện Tiên Lãng cũng sai. Đầu tiên là do Tòa án, bởi khi người dân đã đâm đơn ra tòa, nhưng Tòa hành chính TAND TP. Hải Phòng đã làm một việc vi phạm thủ tục tố tụng hành chính đó là tạo điều kiện cho công dân rút đơn để hòa giải với chính quyền. Ông Thắng khẳng định: "Đây là một thủ tục không có trong tố tụng hành chính”. Khi đại diện của huyện Tiên Lãng đã đồng ý với phương án người dân rút đơn thì sẽ tiếp tục cho thuê, nhưng chính quyền đã quay ngoắt 180 độ, và quay sang cưỡng chế. Ông Thắng chỉ rõ, không có một điều Luật nào của Luật Tố tụng hành chính cho phép Tòa hành chính đứng ra tạo điều kiện cho 2 bên thỏa thuận. Chưa kể việc thẩm phán Ngô Văn Anh không được giao nhiệm vụ lại thụ lý vụ đó. Tòa án đứng ra thỏa thuận như vậy vô hình chung đã tước đi quyền khiếu nại của dân, xâm phạm quyền khiếu nại của dân. Ngoài ra, trong vụ việc trên, ông Thắng cũng cho rằng, chính quyền huyện Tiên Lãng chưa làm rõ được mục đích cưỡng chế thu hồi đất để làm gì? Lúc thì nói rằng thu đất để làm sân bay, lúc thì nói thu đất để chia lại. Tuy nhiên, việc thu đất để làm sân bay khác với tính chất việc thu hồi đất để chia lại mà lãnh đạo huyện Tiên Lãng trả lời các cơ quan báo chí. Theo đó, thu đất làm sân bay là vấn đề thuộc quốc phòng, an ninh phải có phương án cụ thể. Tính chất pháp lý của 2 lý do trên là khác hẳn nhau. "Ở đây có 2 vấn đề, nếu là chính quyền phá là vi phạm pháp luật. Còn nếu là do dân phá như lời của ông Lê Văn Hiền, Chủ tịch UBND huyện Tiên Lãng thì cấp chính quyền phải có biện pháp ngăn chặn không cho dân phá chứ không thể đứng mà "làm ngơ”, vì tài sản công dân phải được bảo vệ - Ông Thắng phân tích. Một phần ngôi nhà ông Vươn còn lại sau vụ cưỡng chế Ảnh: T.L Một vấn đề khá lạ nữa là tại sao khi nhà và tài sản của gia đình ông Vươn bị đập phá mà cơ quan điều tra, Công an huyện Tiên Lãng và Công an TP. Hải Phòng chưa khởi tố vụ án để tìm kẻ đã đập phá hủy hoại tài sản của công dân? Theo quy định của Bộ Luật Hình sự, người nào hủy hoại tài sản của người khác từ 2 triệu đồng trở lên sẽ bị truy tố trách nhiệm hình sự. Mặt khác tại khoản 4 Điều 143 Bộ Luật Hình sự cũng quy định rõ, người nào hủy hoại tài sản có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên, hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân. "Như vậy, trên thực tế ngôi nhà 2 tầng cũng như toàn bộ tài sản của gia đình ông Vươn bị phá hủy có dấu hiệu tội phạm thuộc nhóm đặc biệt nghiêm trọng, theo quy định tại Điều 8 Bộ Luật Hình sự” - ông Thắng nói. Luật gia Lê Hiếu Đằng, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ pháp luật, UBTƯMTTQ Việt Nam cũng cho rằng, chính quyền huyện Tiên Lãng đã không làm đúng trong vấn đề thực thi pháp luật từ việc giao đất đến thu hồi đất. Chính sách của Đảng và Nhà nước là khuyến khích sản xuất, do đó phải tạo điều kiện cho những người sản xuất, khuyến khích dân làm giàu chính đáng. Trong vụ việc này, hành động của chính quyền huyện Tiên Lãng chưa đúng chính sách của Đảng, Nhà nước. Luật sư Lê Đức Tiết, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ pháp luật, UBTƯ MTTQ Việt Nam cho biết thêm, qua khảo sát bước đầu tại huyện Tiên Lãng đã thấy bộc lộ hai cách nhìn nhận sự việc hoàn toàn đối lập, chính quyền, cán bộ mặt trận xã, huyện, thành phố với nhân dân địa phương. Theo ông Tiết, Chủ tịch UBND huyện, Chủ tịch UBMTTQ huyện, Trưởng ban Dân vận huyện, Chủ tịch UBND xã khẳng định mục đích thu hồi đất để xây dựng sân bay Tiên Lãng. Chánh văn phòng UBND huyện thì trả lời phỏng vấn báo chí: "Cứ thu hồi trước đã. Còn giao đất cho ai sẽ tính sau (!). Ngay bản thân những người dân sinh sống quanh khu vực đó, khi Đoàn giám sát của MTTQ Việt Nam tới làm việc đều khẳng định rằng: "Việc cưỡng chế thu hồi đầm tôm của nhà ông Đoàn Văn Vươn chưa xong đã có người vào tiếp quản rồi. Đất chưa thu hồi nhưng đã được chia lô để bán rồi. Cả khu vực đầm nuôi trồng thủy sản của nhiều hộ dân đang đứng trước nguy cơ bị thu hồi để chia cho những người có chức có quyền”. Sáng 20-1, Đoàn giám sát của Ủy ban TƯMTTQ Việt Nam  đã làm việc với Mặt trận Tổ quốc Hải Phòng và huyện Tiên Lãng  xung quanh việc cưỡng chế đất của gia đình ông Đoàn Văn Vươn Đến hành động sai trái của công dân Với những hành động bột phát của người dân và hành động của cấp chính quyền cho thấy, giữa những người dân với các cấp chính quyền đã có một sự "lệch pha”. Như khẳng định của Luật gia Thắng thì hành vi của ông Vươn chống người thi hành công vụ và giết người có sử dụng vũ khí mà cơ quan điều tra khởi tố theo điều 93, và 257 là hoàn toàn đúng. Tuy nhiên, quan trọng là cần phải làm rõ nguyên nhân dẫn đến phạm tội. Nếu như con đường dẫn đến phạm tội của ông Vươn là do việc ban hành những quy định cưỡng chế sai quy định của cấp chính quyền thì đấy được coi là tình tiết giảm nhẹ. "Nếu sai thì phải bị pháp luật trừng trị nhưng căn bản phải làm rõ nguyên nhân dẫn đến con đường phạm tội vì bản chất ông Vươn không phải là người côn đồ, mà là người có nhân thân tốt và được người dân quý mến. Tuy nhiên, trong quá trình cưỡng chế, do bị ức chế nên dẫn đến những hành vi phạm tội như vậy”- ông Thắng phân tích. Luật gia Lê Hiếu Đằng cũng nhận định, hành vi của ông Vươn là trái với quy định của pháp luật. Tuy nhiên chúng ra phải thấy rằng, hành vi của ông Vươn diễn ra trong bối cảnh bị bức bối tột độ. Từ chỗ đi bộ đội, rồi học hành để trở thành kỹ sư nông nghiệp, sau đó đi khai hoang lập nghiệp, mở rộng sản xuất để thoát nghèo, làm giàu cho quê hương nhưng nay tài sản bị mất trắng như vậy thực sự là một cú sốc đỉnh điểm. Đó là nguyên nhân dẫn đến hành động liều lĩnh như vậy. Theo luật sư Lê Đức Tiết, sống có pháp luật và hành động theo pháp luật là nguyên tắc cơ bản của Nhà nước pháp quyền. Trong vụ việc này các cơ quan hành pháp và tư pháp ở địa phương không tuân theo nguyên tắc này nên đã có những quyết định hành chính không có cơ sở pháp lý làm căn cứ... dẫn đến một hậu quả đáng tiếc. H.Vũ